امروز شنبه, 09 ارديبهشت 1396 - Sat 04 29 2017




وجوه افتراق انحراف وجرم

وجوه افتراق انحراف و جرم به قلم شاپور اسماعیلیان-وکیل دادگستری و روزنامه نگار حقوقی

دامنه انحرافات گسترده و بی‌شمار، در حالی که تعداد عناوین مجرمانه معین و محدود است به هر صورت شیوع انحرافات اجتماعی چون خودکشی، ناهنجاری اخلاقی، پدیده کودکان خیابانی و کارتن‌خوابی و... به مراتب مخرب‌تر از ارتکاب اعمال مجرمانه است

در تعیین «انحراف» از «جرم» تفاوت‌هایی وجود دارد. اگرچه تعریف «انحراف» از سوی جامعه‌شناسان باتوجه به تعدد دیدگاه‌ها متفاوت است، اما در مورد تعریف «جرم» اصولا اختلاف دیده نمی‌شود. به هر روی، برخی از جامعه‌شناسان انحراف را در مفهوم «کج‌رفتاری» و «نابهنجاری» تلقی می‌کنند. اما این نوع تعریف اغلب نظری است و به رسمیت شناخته نمی‌شود زیرا چه بسا اعتراض به یک عمل از طرف صاحبان قدرت، انحراف به‌شمار‌ آید و در این مقوله نباید نظریات جامعه‌شناختی را با آنچه بر مبنای نظریه یا عملکرد سیاسی است درهم آمیخت.

تعریف جرم در یک کشور اصولا رسمی است هرچند ممکن است در تطبیق عمل‌ انطباقی با عنوان مجرمانه دادرسان دچار اشتباه شوند یا به‌عبارتی سلیقه‌های خاص و شخصی معیار تعیین مصداق‌های مجرمانه و احراز آن محسوب شود اما از نظر حقوقدانان برجسته و مجرب این برداشت‌های موسع و مغایر با حقوق متهم ممکن است مورد ایراد قرار گیرد. به‌عنوان نمونه «نقد سازنده و مشفقانه» را نباید نشر اکاذیب یا تبلیغ علیه نظام تلقی کرد.

به‌هر صورت در تعریف کلی جرم گفته می‌شود: «هر رفتاری اعم از فعل یا ترک فعل که در قانون برای آن مجازات تعیین شده است جرم محسوب می‌شود. ماده 2 ق. مجازات اسلامی.» بنابراین بین «انحراف» و «جرم» تفاوت‌های اساسی وجود دارد:

1- انحراف اعم از جرم است و هر انحرافی ملازمه با جرم بودن ندارد.
2- برخلاف انحراف، جرم از طرف قانونگذار تعریف می‌شود.
3- در تعریف انحراف، جامعه‌شناسان به آنچه «بقا، تعادل و نظم جامعه را به خطر می‌اندازد» توجه دارند در حالی‌ که در تعریف جرم، حفظ برخی از ارزش‌ها و برقراری نظم و امنیت عمومی، ملاک قرار می‌گیرد.
4- دامنه انحرافات گسترده و بی‌شمار، در حالی که تعداد عناوین مجرمانه معین و محدود است به هر صورت شیوع انحرافات اجتماعی چون خودکشی، ناهنجاری اخلاقی، پدیده کودکان خیابانی و کارتن‌خوابی و... به مراتب مخرب‌تر از ارتکاب اعمال مجرمانه است که مصداق‌های آن احصا شده است (اصل قانونی بودن جرم و مجازات). گذشته از این بسیاری از انحرافات اجتماعی زمینه‌ساز ارتکاب جرائم مختلف یا علل اولیه برخی جرم‌انگاری‌های جدید است.
اگرچه بنا به شرایط محیطی و زمانی انواع انحرافات اغلب متفاوت و در حال دگرگونی است اما تغییر در جرم‌انگاری‌ها اغلب کند و به‌صورت محدود انجام می‌شود با بیان این کلیات و تفاوت در مقوله «انحراف» و «جرم» در یادداشت‌های بعدی متضمن بررسی مسائل و معضلات جرم‌شناختی و جزایی، نگارنده دیدگاه‌های خود را به اختصار مطرح خواهد کرد


1387 - 1394 © تمامی حقـوق این تارنما متعلق به کانون وکلای دادگستری آذربایجان غربی می باشد .

ورود یا عضویت

مجوز استفاده از قالب خبری ورزشی رسا برای این دامنه داده نشده , براي اطلاعات بيشتر درباره مجوز استفاده از این قالب به سايت خليلان رسانه مراجعه کنيد .